Jak napisać skuteczny testament?

Samotna, pusta ławka, przy alejce w parku

Czy chcesz, aby Twoje dzieci miały jasn

ą sytuację w sprawie majątku spadkowego? Aby realizacja Twojej woli była łatwa, ba – odnosząca skutek z chwilą śmierci?

Tak, tak – wbrew pozorom to wcale nie jest oczywiste i nie każde zapisy testamentowe odniosą skutek z chwilą śmierci spadkodawcy. Nawet, jeśli testament będzie ważny.

Czasem konieczne będzie pozwanie oznaczonych w testamencie osób, aby wykonały nałożone na nie testamentowe zobowiązania.

A może chcesz kogoś wydziedziczyć?  Sprawić, by nie mógł od pozostałych spadkobierców dochodzić zachowku?

Zastanawiasz się jak to zrobić? Jeśli tak, to pamiętaj, że sposobów napisania testamentów jest wiele. Może to sprawiać wrażenie, że mamy dużą swobodę i możemy sobie wybrać dowolną opcję.

Uważaj! Możesz wtedy popełnić błąd. Czasem bardzo poważny w skutkach i niosący konsekwencje ciągnące się latami.

Historia jednego testamentu

Opowiem Ci historię sprawy, która trafiła do mnie, po blisko 10 latach od otwarcia spadku  Blisko 10 lat od otwarcia testamentu i prawomocnego zakończenia sprawy  o stwierdzenie nabycia spadku.

Sprawy, w której Sąd stwierdził nabycie spadku na podstawie ustawy, a nie – na podstawie testamentu.

Pewien spadkodawca miał wiele działek. Miał też kilkoro dzieci. Już za życia uzgodnił z nimi które działki przekaże każdemu z dzieci. Wszyscy wiedzieli o tych uzgodnieniach i wszyscy byli zgodni. W swoich planach spadkodawca rozdysponował w ten sposób cały swój majątek. Ciągle były to tylko „plany”, zapowiedzi, oświadczenia ustne w żaden sposób nie formalizowane. Każdy jednak rozumiał, że taki właśnie będzie testament spadkodawcy i nie zgłaszał sprzeciwów.

W tak zwanym między czasie (za życia spadkodawcy) umarł jeden z jego synów. Pozostawił żonę i dzieci.

Spadkodawca zadecydował, a wszyscy pozostali się na to zgodzili, że działki, które miały przypaść synowi – zostaną w testamencie zapisane jego żonie.

Jak postanowił, tak zrobił.

Wziął dwóch zaufanych świadków i w obecności kierownika miejscowego urzędu stanu cywilnego (to zwykle bardzo sympatyczne osoby) oświadczył swoją wolę. Treść testamentu została zapisana, odczytana i podpisana przez testatora, obu świadków i sporządzającego protokół Kierownika USC.

Tak sporządzony testament był pieczołowicie przechowywany, a działkami zaczęły gospodarować wskazane w testamencie osoby.

Spadkodawca zmarł.

Testament zaniesiono do sądu.

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu poparli wszyscy spadkobiercy ustawowi.

Nikt testamentu nie podważał.

A Sąd i tak stwierdził nabycie spadku z mocy ustawy, a nie z mocy testamentu.

Dlaczego tak się stało?

Otóż przyczyną, były

1. sformułowania zawarte w testamencie. Sąd uznał je jako tzw. zapisy zwykłe.

2. brak dochowania formy notarialnej.

Uwaga: oba wymogi: i co do treści i o do formy, powinny zostać spełnione łącznie.

Jaki był tego skutek?

Otóż nie zaistniała sytuacja, w której z chwilą śmierci spadkodawcy – każda ze wskazanych w testamencie osób stała się wyłącznym właścicielem konkretnych, wcześniej uzgodnionych (i zapisanych jej w testamencie) działek.

Zamiast tego wszyscy spadkobiercy ustawowi (w tej sytuacji żyjące dzieci spadkodawcy i dzieci zmarłego syna spadkodawcy) stali współwłaścicielami w częściach ułamkowych wszystkich działek.

Czy można to było jakoś odkręcić? Tak. Każdemu z zapisobierców przysługiwało roszczenie o przeniesienie na nich własności zapisanych działek.

Można było też przeprowadzić dział spadku, co może byłoby jeszcze wygodniejsze.

Zobacz wpis: Jak napisać wniosek o dział spadku

Niestety ktoś doradził, aby spadkobiercy wzajemnie się poobdarowywali poszczególnymi częściami ułamkowymi w poszczególnych działkach.

Na tym etapie zaczęły się kłótnie. I dopiero na tym etapie – już po darowiznach – sprawa trafiła do mnie.

Czy ten testament był ważny?

Oczywiście. Był to jak najbardziej ważny testament allograficzny.. Nikt nie podważył ani jego ważności ani stanu poczytalności spadkodawcy, ani też obecnych przy spisaniu testamentu świadków, czy też powagi czy wiarygodności obecnej przy oświadczaniu woli i sporządzającej protokół osoby urzędowej.

Zgodnie z przepisem art. 951 kodeksu cywilnego spadkodawca może sporządzić testament także w ten sposób, że w obecności dwóch świadków oświadczy swoją ostatnią wolę ustnie wobec konkretnie oznaczonej „osoby urzędowej”. Testament taki nazywa się testamentem allograficznym i tylko osoby głuche lub nieme nie mogą sporządzić testamentu w sposób przewidziany w artykule 951 k.c.

Jakie są wymogi co do „osoby urzędowej”? Może to być do wyboru: wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta, marszałek województwa, sekretarz powiatu albo gminy bądź też właśnie kierownik urzędu stanu cywilnego.

Takie oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jego sporządzenia. Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać protokołu, należy to zaznaczyć w protokole ze wskazaniem przyczyny braku podpisu.

Te wszystkie wymogi zostały spełnione w sposób należyty i prawidłowy.

Czy ten testament był skuteczny?

Nie! Nic nie dał włożony wysiłek, jasne oświadczenie woli, uzgadnianie i gromadzenie jednego dnia wszystkich świadków.

Dlaczego?

Bo dla pewnych, wybranych i opisanych sytuacji – przepisy kodeksu cywilnego ustaliły konkretne zasady sporządzenia testamentu. Konkretne, dodatkowe wymogi. Te warunki muszą zostać spełnione, aby oświadczona w testamencie wola spadkodawcy została zrealizowana.

Jakie to warunki? To zależy.

O czym trzeba pamiętać, aby napisać skuteczny testament?

Czasem potrzebna jest konkretna treść

Na przykład – jeżeli chcemy kogoś wydziedziczyć, to nie wystarczy, że pominiemy go w testamencie. Ba – nie wystarczy, że napiszemy w treści testamentu, że daną osobę wydziedziczamy.

Oprócz wskazania osoby, którą chcemy wydziedziczyć, konieczne jest też wyjaśnienie. Wskazanie przyczyny wydziedziczenia. opisanie zachowania wydziedziczanej osoby i uczuć spadkodawcy, jakie to zachowanie wywołało.

Jeżeli ten warunek spełnimy w sposób należyty, to bez względu na to, czy wydziedziczenie będzie w testamencie odręcznym, notarialnym, czy allograficznym – odniesie skutek. Oczywiście ewentualne boje mogą się odbywać przed sądem w celu podważenia testamentu.

Czasem potrzebna jest nie tylko konkretna treść, ale i oznaczona forma testamentu

Chcesz przekazać w testamencie określoną rzecz określonej osobie i zrobić to tak, żeby. było „tak, jak w filmach”?

Na przykład dom chcesz przekazać Zosi, działkę z sadem Stasiowi, a pieniądze z konta bankowego Wioli? I chcesz, aby te rozporządzenia miały skutek już z mocy samego testamentu, skuteczne od chwili śmierci?

Jeśli tak, to te konkretne zapisy muszą zostać sporządzone w formie testamentu notarialnego. Tylko wtedy – jeżeli odpowiednio sformułujesz zapis – już z chwilą śmierci spadkodawcy Zosia stanie się właścicielką domu, Wiola – pieniędzy na rachunku bakowym, a Stasio – sadu.

Tylko pamiętaj. Zadaniem notariusza nie jest udzielanie porad prawnych. To wybitni profesjonaliści w swoim fachu. Ich fachem – oczywiście w ogromnym uproszczeniu – jest zapewnienie wiarygodności dokumentu, który sporządzają i rejestrują..

porady prawne online - radca prawny Monika Orłowska rozmawia przez telefon
radca prawny Monika Orłowska

Jeżeli chcesz mieć pewność, że Twoje rozporządzenia będą mogły odnieść skutek dokładnie taki taki zamierzasz – skontaktuj się ze mną, lub skonsultuj się z  innym prawnikiem  procesualistą, specjalizującym się w prawie spadkowym.

A może chcesz bardziej dogłębnie przemyśleć sprawę i skorzystać ze szkolenia online, w którym krok po kroku i na przykładach, wyjaśniam jak napisać testament, aby odniósł dokładnie taki skutek, jakiego byśmy chcieli?

W takim przypadku zapraszam do zapisania się listę oczekujących na kurs, który przygotowuję.

Osoby zapisane pierwsze się o nim dowiedzą i otrzymają dostęp do wartościowych bonusów.

Zapraszam!

Tak. Chcę się zapisać na listę oczekujących na kurs on-line pt. Jak napisać testament, aby był ważny, skuteczny, a postanowienia w nim zawarte były łatwe do realizacji dla spadkobierców testamentowych: LINK DO FRMULARZA

———————

Wpisy na tej stronie nie są poradami prawnymi. Zawierają ogólne zarysy obowiązujących przepisów i przykłady możliwości regulacji prawnej rożnych życiowych sytuacji. Ich celem jest popularyzacja wiedzy i przybliżenie jej zainteresowanym osobom.

Prosto o spadku w pytaniach i odpowiedziach

Samotna, pusta ławka, przy alejce w parku

Aby posłuchać nagrania tekstu na Spotify kliknij w ten LINK
Umiera bliska Ci osoba. Być może jesteś spadkobiercą. Zaczynasz myśleć: Co dalej?

W tym wpisie zobaczysz krok po kroku, co może się stać i co możesz z tym zrobić.

1. Czy muszę coś zrobić, aby zostać spadkobiercą?

Co do zasady – nie, nic nie musi robić. O tym, czy zostajesz spadkobiercą, decydują przepisy albo wola spadkodawcy i jeżeli według ustawy, albo testamentu zostajesz uznany spadkobiercą, to (co do zasady) nie musisz nic robić.

Z chwilą śmierci spadkodawcy (albo np. gdy poprzedni w kolejce uprawnieni do spadku odrzucą spadek) to uprawnienie jak gdyby samo się aktywuje..

Ale mogą być sytuacje, kiedy Twoje uprawnienie do bycia spadkobiercą stanie pod znakiem zapytania – na przykład ktoś będzie niegodny dziedziczenia, albo przedstawi podrobiony albo przerobiony dokument jako rzekomy  testament – sytuacje mogą być bardzo różne  Wówczas najlepiej jak najszybciej skontaktować się z doświadczonym prawnikiem. Masz prawo bronić i dochodzić swoich praw.

2. Czy muszę coś zrobić, aby móc dysponować spadkiem?

Aby móc dysponować spadkiem konieczne jest uzyskanie specjalnego dokumentu, który potwierdzi Twoje prawa do spadku.

Może to być:

– postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku – uzyskiwane na podstawie postepowania sadowego o stwierdzenie nabycia spadku

– poświadczenie dziedziczenia – dokument sporządzany przez notariusza

– umowa zbycia spadku (albo części spadku) – koniecznie zawarta w formie aktu notarialnego

3. Czy muszę być spadkobiercą?

Nie, nie musisz.

Jeszcze za życia ewentualnego spadkodawcy możesz zawrzeć z nim umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia.

Jeżeli dowiesz się o powołaniu do spadku już po śmierci spadkodawcy – masz prawo odrzucić spadek w ciągu 6 miesięcy od chwili uzyskania o tym informacji.

Uwaga, jeśli jesteś małoletni – o odrzuceniu spadku w Twoim imieniu mogą zadecydować Twoi rodzice, jednak, aby to zrobić, muszą uzyskać zgodę sądu.

4. Co się stanie, jeśli nie odrzucę spadku?

Jeśli w odpowiednim terminie nie złożysz oświadczenia o odrzuceniu spadku – z mocy prawa nabędziesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

Przy czym – uwaga – nie dotyczy to spadków, jeżeli śmierć spadkobiercy nastąpiła przed 18.10.2015. Dla spadków, które zostały otwarte wcześniej obowiązuje zasada, że brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym 6 miesięcznym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jedynie gdy spadkobiercą jest osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

5. Czym się różni proste przyjęcie spadku od przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza?

Różnica dotyczy odpowiedzialności za długi spadkowe.

W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia.

W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi.

Jeżeli masz pytania, chcesz skonsultować swoją sprawę lub  wziąć udział w szkoleniu na temat spadków i testamentów – skorzystaj z TEGO FORMULARZA!

————————————————————

Wpisy na tej stronie nie są poradami prawnymi. Zawierają ogólne zarysy obowiązujących przepisów i przykłady możliwości regulacji prawnej rożnych życiowych sytuacji. Ich celem jest popularyzacja wiedzy i przybliżenie jej zainteresowanym osobom.

Jeżeli potrzebujesz się skonsultować z radcą prawnym lub adwokatem – zrób to jak najszybciej. Dzięki temu możesz uniknąć zagrożeń dla siebie, swojej rodziny i swojej firmy..

Spadek, stwierdzenie nabycia spadku i umowy dotyczące spadku

Spadek – bogactwo, majątek, skarby po przodkach.
Kiedyś był częstym tematem literatury i filmu. Potem, jeszcze całkiem niedawno, temat spadku pojawiał się raczej w kontekście ryzyka odziedziczenia długów niż jako synonim bogactwa.

Dziś – tak jest przynajmniej w sprawach, z którymi ja mam do czynienia – temat spadku się „unormalizował”. Nie znaczy to jednak, że nie budzi emocji.

Kliknij, aby odsłuchać nagranie tekstu tego wpisu.na Spotify

Czym jest spadek

Aby wyjaśnić, czym jest spadek, przydatne jest wskazanie pięciu elementów tej specyficznej układanki.

Po pierwsze – spadek, to pewien zbiór praw i obowiązków majątkowych osoby zmarłej, które z chwilą jej śmierci przechodzą na jedną lub kilka osób, zwanych spadkobiercami.

Z kolei osoba zmarła, po której dziedziczą spadkobiercy, nazywana jest w postępowaniu spadkowym spadkodawcą).

Uwaga – nie wszystkie prawa i obowiązki majątkowe spadkodawcy mogą przejść na spadkobierców. Poniżej przeczytacie, jakie prawa i obowiązki majątkowe zmarłego nie wejdą w skład spadku

Po drugie – spadkobiercą można się stać na dwa sposoby:
1. na podstawie przepisów ustawy kodeks cywilny – tzw. dziedziczenie ustawowe
2. na podstawię indywidualnej decyzji spadkodawcy, wyrażonej w sporządzonym przezeń testamencie – tzw. dziedziczenie na podstawie testamentu.

Po trzecie – spadek „uaktywnia się” z chwilą śmierci spadkodawcy, ale – aby w pełni możliwe było dysponowanie spadkiem, konieczne jest stwierdzenie nabycia spadku (wydawane przez sąd spadku), ewentualnie poświadczenie dziedziczenia (sporządzane przez notariusza). Jest to specjalny dokument, który potwierdza, że wymienione w nim osoby są spadkobiercami wskazanej w nim osoby zmarłej. W dokumencie tym oznaczone są także części, w jakiej każdy z wymienionych w nim spadkobierców, nabył spadek.

Po czwarte – ustalenie tego, kto jest spadkobiercą danego, konkretnego spadku, będzie zależne od wielu okoliczności. Między innymi od tego:
1. czy spadkodawca sporządził testament (mógł go napisać albo przekazać ustnie wybranym osobom)
2. czy wszyscy spadkobiercy, wskazani ustawą albo testamentem, dożyli otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy)
3. czy ktoś ze spadkobierców odrzucił spadek
4. czy kogoś ze spadkobierców uznano za niegodnego dziedziczenia
5. czy były zawierane umowy dotyczące spadku

Po piąte – możliwe jest zawarcie specjalnych umów, dotyczących spadku. Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Ponadto spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lub w części. To samo dotyczy zbycia udziału spadkowego.

Jak uzyskać stwierdzenie nabycia spadku

Aby uzyskać stwierdzenie nabycia spadku, należy do odpowiedniego sądu złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku.

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku

We wniosku wskazuje się osobę spadkodawcy, miejsce, w którym ostatnio zamieszkiwała, datę miejsce zgonu, a także wszystkich potencjalnych spadkobierców..

Do wniosku należny dołączyć potwierdzenie uiszczenia opląty sądowej od wniosku, potwierdzenie uiszczenia opląty od wpisu do rejestru spadków. Niezbędne jest także dołączenie całego szeregu odpisów aktów stanu cywilnego.

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, kieruje się do właściwego sądu rejonowego, W tych sprawach wyłącznie właściwym jest sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zwykłego pobytu w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku powyższych podstaw sądem spadku jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy.

Kto może  wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku

Aby wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku wcale nie trzeba być potencjalnym spadkobiercą.

Zgodnie z przepisami, prawo do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku przysługuje każdemu, kto ma w tym interes prawny. Może to być na przykład wierzyciel potencjalnego spadkobiercy, który na podstawie uzyskanego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku będzie mógł kierować egzekucje wierzytelności z majątku spadku.

Uwaga: w zależności od sytuacji, samo stwierdzenie nabycia spadku może nie wystarczyć. Zazwyczaj konieczne, albo przydatne będzie przeprowadzenie działu spadku.

Jakie prawa i obowiązki majątkowe zmarłego nie wejdą w skład spadku

Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego, które

1. były ściśle związane z jego osobą
– np. obciążający zmarłego obowiązek alimentacyjny względem dziecka, czy współmałżonka, czy prawo do kwatery stałej, przydzielonej żołnierzowi zawodowemu (emerytowi, renciście wojskowemu).

albo

2. z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami, czy też nie
– np. wkład w Pracowniczej Kasie Zapomogowo-Pożyczkowej. W momencie przystąpienia do kasy pracownik wypełnia i podpisuje Deklarację Przystąpienia do PKZP. W jednym z punktów tej Deklaracji znajduje się oświadczenie w brzmieniu: „W razie mojej śmierci wpłacone przeze mnie wkłady członkowskie zapisuję na rzecz ……………….. nr PESEL, którą to kwotę proszę wypłacić wskazanej osobie po potrąceniu ewentualnego zadłużenia”. Pracownik może wskazać tu osobę według swego uznania, bez względu na to, czy wskazana osoba wejdzie w krąg spadkobierców, czy nie.

Umowy dotyczące spadku

Niestety – pieniądze potrafią „namieszać” w rodzinie.

Zdarza się, że w obawie ewentualnych, przyszłych nieporozumień pomiędzy dziećmi – rodzice decydują się podzielić swój majątek już za swojego życia.
Darowują nieruchomości, ustanawiają dożywocia. Rozdają wszystko i przestają „być u siebie”. A trzeba pamiętać, że poczucie „bycia u siebie” jest niezwykle ważne dla naszej psychiki.
Uwaga: te „typowe” umowy dożywocia i darowizny, to nie są te, wspomniane wyżej przeze mnie, umowy dotyczące spadku.

Kodeks cywilny wymienia dwa rodzaje umów dotyczących spadku.

Mogą być zawierane jeszcze za życia potencjalnego spadkodawcy – pomiędzy nim, a osobami z kręgu spadkobierców ustawowych. Taką umową jest umowa zrzeczenia się dziedziczenia.

Mogą być także zawarte już po otwarciu spadku, tj. zgonie spadkodawcy. W takim przypadku, spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lub w części. To samo dotyczy zbycia udziału spadkowego.

Aby mieć pewność, ze zawierana umowa jest bezpieczna dla Waszej Rodziny i w pełni odzwierciedla Państwa zamiar – najlepiej skorzystać z pomocy doświadczonego prawnika.

Jeżeli masz pytania, chcesz skonsultować swoją sprawę lub  wziąć udział w szkoleniu na temat spadków i testamentów – skorzystaj z TEGO FORMULARZA!


 

Wpisy na tej stronie nie są poradami prawnymi. Zawierają ogólne zarysy obowiązujących przepisów i przykłady możliwości regulacji prawnej rożnych życiowych sytuacji. Ich celem jest popularyzacja wiedzy i przybliżenie jej zainteresowanym osobom.

W każdej sprawie własnej należy się skonsultować bezpośrednio z radcą prawnym lub adwokatem, aby móc uniknąć zagrożeń dla interesu prawnego swojego, rodziny i firmy i poznać szczegółowo korzystne regulacje prawne.